ผ่าตัดฟรีนุ่ม โดยทันตแพทย์เฉพาะทาง

ผ่าตัดฟรีนุ่มคืออะไร

ฟรีนุ่ม (Frenum หรือ Frenulum) คือแผ่นเนื้อเยื่อบาง ๆ ที่ยึดระหว่างริมฝีปากกับเหงือก หรือระหว่างใต้ลิ้นกับพื้นช่องปาก ทุกคนมีเนื้อเยื่อนี้อยู่แล้วตามธรรมชาติ และส่วนใหญ่ไม่ก่อปัญหาใด ๆ

ผ่าตัดฟรีนุ่ม (Frenectomy) คือการตัดหรือปรับแนวเนื้อเยื่อยึดนี้ ในกรณีที่มันสั้นเกินไป หนาเกินไป หรือเกาะในตำแหน่งที่รบกวนการทำงานของช่องปาก การรักษานี้เป็นหัตถการเล็กในช่องปาก ใช้เวลาไม่นาน และทำภายใต้ยาชาเฉพาะที่

ประเด็นที่ควรเข้าใจก่อน เนื้อเยื่อยึดที่ไม่มีอาการและไม่รบกวนการใช้งาน โดยทั่วไปไม่จำเป็นต้องผ่า การตัดสินใจควรมาจากการตรวจ ไม่ใช่จากการสังเกตด้วยตนเองว่าเนื้อเยื่อดูหนา

ฟรีนุ่มมีกี่ชนิด

เอ็นยึดริมฝีปาก (Labial Frenum)

อยู่ระหว่างริมฝีปากกับเหงือก พบทั้งริมฝีปากบนและล่าง ตำแหน่งที่พบปัญหาบ่อยที่สุดคือเอ็นยึดริมฝีปากบน ตรงกลางระหว่างฟันหน้าสองซี่

เอ็นยึดใต้ลิ้น (Lingual Frenum)

อยู่ใต้ลิ้น เชื่อมลิ้นกับพื้นช่องปาก หากสั้นหรือยึดใกล้ปลายลิ้นมากเกินไป จะจำกัดการเคลื่อนไหวของลิ้น ภาวะนี้เรียกว่าภาวะลิ้นติด (Ankyloglossia หรือ Tongue-tie)

เอ็นยึดด้านกระพุ้งแก้ม (Buccal Frenum)

อยู่ระหว่างกระพุ้งแก้มกับเหงือกด้านข้าง พบปัญหาน้อยกว่าสองชนิดแรก แต่มีผลได้ในผู้ที่ใส่ฟันปลอมถอดได้

ใครที่อาจต้องผ่าตัดฟรีนุ่ม

การผ่าตัดพิจารณาเมื่อเนื้อเยื่อยึดส่งผลต่อการใช้งานหรือต่อแผนการรักษาอื่น ตัวอย่างเช่น

• ฟันหน้าบนห่างจากเอ็นยึดที่หนาและเกาะต่ำ เอ็นยึดที่แทรกลงมาระหว่างฟันหน้าสองซี่อาจเป็นปัจจัยหนึ่งที่ทำให้ช่องว่างปิดยาก มักพิจารณาร่วมกับแผนการจัดฟัน
• ภาวะลิ้นติดที่กระทบการพูดหรือการกลืน เมื่อลิ้นยกขึ้นหรือยื่นออกได้จำกัดจนกระทบการออกเสียงบางเสียง
• ทารกที่ดูดนมได้ลำบากจากภาวะลิ้นติด ต้องประเมินร่วมกับกุมารแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญด้านการให้นม
• เหงือกร่นบริเวณที่มีเอ็นยึดดึงรั้ง แรงดึงจากเอ็นยึดอาจทำให้ขอบเหงือกถูกดึงและทำความสะอาดได้ยาก
• ผู้ใส่ฟันปลอมถอดได้ที่เอ็นยึดดันขอบฟันปลอม ทำให้ฟันปลอมหลุดหรือกดเจ็บ

เมื่อไรที่ยังไม่ต้องผ่า

• เนื้อเยื่อยึดที่ไม่มีอาการ ไม่จำกัดการเคลื่อนไหว และไม่กระทบแผนการรักษา
• ช่องว่างระหว่างฟันหน้าในเด็กที่ฟันแท้ยังขึ้นไม่ครบ เพราะช่องว่างอาจปิดเองเมื่อฟันเขี้ยวขึ้น
• กรณีที่ยังไม่ได้วางแผนการจัดฟัน ซึ่งลำดับก่อนหลังของการผ่ามีผลต่อผลลัพธ์

ขั้นตอนการผ่าตัดฟรีนุ่ม

1. ตรวจและวางแผน

ทันตแพทย์ตรวจตำแหน่งและลักษณะการเกาะของเนื้อเยื่อ ประเมินการเคลื่อนไหวของริมฝีปากหรือลิ้น และดูความสัมพันธ์กับแผนการรักษาอื่น เช่น การจัดฟัน ในบางกรณีอาจถ่ายภาพรังสีเพื่อดูกระดูกบริเวณระหว่างฟันหน้า

2. ใส่ยาชาเฉพาะที่

ใส่ยาชาเฉพาะบริเวณที่จะทำ ผู้รับการรักษารู้สึกตัวตลอดขั้นตอน

3. ตัดและปรับแนวเนื้อเยื่อ

ทันตแพทย์ตัดแยกเนื้อเยื่อที่ยึดรั้ง แล้วปรับแนวให้ริมฝีปากหรือลิ้นเคลื่อนไหวได้ตามปกติ ใช้เวลาโดยทั่วไปประมาณ 15 ถึง 30 นาทีต่อตำแหน่ง

4. เย็บปิดแผล

เย็บด้วยไหมละลายหรือไหมที่ต้องตัดออกภายหลัง ขึ้นอยู่กับวิธีและตำแหน่ง

5. ตรวจติดตาม

นัดตรวจแผลหลังการผ่า เพื่อดูการหายของแผลและการเคลื่อนไหวหลังการรักษา

วิธีที่ใช้ในการผ่าตัด

การเลือกวิธีขึ้นอยู่กับตำแหน่ง ขนาดของเนื้อเยื่อ อายุของผู้รับการรักษา และการประเมินของทันตแพทย์ ไม่ได้มีวิธีใดที่เหมาะกับทุกกรณี

ระยะพักฟื้นและการดูแลแผล

ช่วงเวลาด้านล่างเป็นช่วงทั่วไป การหายของแผลแตกต่างกันในแต่ละบุคคล

• วันแรก อาจมีเลือดซึมเล็กน้อยและรู้สึกตึงบริเวณแผล ประคบเย็นด้านนอกช่วยลดอาการบวม
• วันที่ 2 ถึง 3 อาการบวมมักถึงจุดสูงสุดแล้วค่อย ๆ ลดลง รับประทานอาหารอ่อนและไม่ร้อนจัด
• สัปดาห์แรก แผลเริ่มปิด หลีกเลี่ยงอาหารรสจัด อาหารแข็ง และการดึงริมฝีปากดูแผล
• สัปดาห์ที่ 2 เป็นต้นไป โดยทั่วไปกลับมาใช้งานได้ตามปกติ และมาตรวจติดตามตามนัด

สิ่งที่ควรทำ

• แปรงฟันตามปกติ แต่หลีกเลี่ยงการแปรงลงบนแผลโดยตรงในช่วงแรก
• บ้วนปากด้วยน้ำเกลืออุ่นตามที่ทันตแพทย์แนะนำ
• รับประทานยาตามที่ได้รับ ไม่ปรับขนาดยาเอง
• ในกรณีผ่าเอ็นยึดใต้ลิ้น ทำการบริหารลิ้นตามที่ทันตแพทย์แนะนำ เพื่อลดโอกาสที่เนื้อเยื่อจะยึดกลับ

สิ่งที่ควรเลี่ยง

• สูบบุหรี่ เพราะมีผลต่อการหายของแผล
• ดื่มแอลกอฮอล์ในช่วงที่ยังรับประทานยา
• ใช้หลอดดูดในวันแรก
• ออกกำลังกายหนักในช่วง 2 ถึง 3 วันแรก

ความเสี่ยงที่ควรทราบ

• เลือดซึมบริเวณแผลในช่วงแรก
• บวมและตึงบริเวณริมฝีปากหรือใต้ลิ้น
• แผลติดเชื้อ ซึ่งพบไม่บ่อยเมื่อดูแลตามคำแนะนำ
• เนื้อเยื่อยึดกลับมาใหม่ โดยเฉพาะกรณีใต้ลิ้นที่ไม่ได้บริหารลิ้นตามคำแนะนำ
• ชาชั่วคราวบริเวณที่ทำ

ผู้ที่มีโรคประจำตัว หรือรับประทานยาที่มีผลต่อการแข็งตัวของเลือด ควรแจ้งทันตแพทย์ก่อนการรักษา ห้ามหยุดยาเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์ผู้สั่งยา

สัญญาณที่ควรติดต่อคลินิก

• เลือดออกไม่หยุดหลังกดห้ามเลือดตามคำแนะนำแล้ว
• บวมมากขึ้นหลังผ่านไป 3 วัน
• มีไข้ร่วมกับอาการบวม
• ปวดรุนแรงขึ้นแทนที่จะทุเลาลง
• กลืนหรือหายใจลำบาก ซึ่งควรได้รับการดูแลทันที

ค่าผ่าตัดฟรีนุ่มที่บางมดทันตกรรม

รายการที่คิดแยกจากค่าผ่าตัด ได้แก่ ค่าตรวจและประเมิน ค่าภาพรังสีเพื่อวางแผนการรักษา และค่ารักษาอื่นที่ต้องทำร่วมด้วย ทันตแพทย์จะประเมินและแจ้งค่าใช้จ่ายทั้งหมดให้ทราบในวันที่ปรึกษา

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการผ่าตัดฟรีนุ่ม

บริการอื่นในกลุ่มศัลยกรรมช่องปาก

• ศัลยกรรมช่องปาก
• ผ่าฟันคุด
• ผ่าฟันฝัง
• ผ่าตัดปุ่มกระดูกในช่องปาก

นัดหมายและติดต่อบางมดทันตกรรม

บางมดทันตกรรมมี 7 สาขาทั่วกรุงเทพฯ เปิดบริการทุกวัน เวลา 10:00 ถึง 20:00 น.

ช่องทางนัดหมาย

• LINE: @bangmoddental
• Facebook: facebook.com/bangmoddental
• เว็บไซต์: bangmoddental.com
• ดูที่ตั้งและแผนที่ทุกสาขา: bangmoddental.com/contact
• Walk-in เดินเข้ามาได้เลย

เบอร์โทรแยกตามสาขา