รักษารากฟันคืออะไร
รักษารากฟัน (Root Canal Treatment) คือการนำเนื้อเยื่อในโพรงประสาทฟันที่อักเสบหรือติดเชื้อออก ทำความสะอาดคลองรากฟัน แล้วอุดปิดเพื่อป้องกันการติดเชื้อซ้ำ จุดประสงค์คือการเก็บฟันซี่นั้นไว้ใช้งานต่อ แทนการถอนออก
ภายในฟันแต่ละซี่มีโพรงที่บรรจุเส้นประสาทและหลอดเลือด เมื่อเชื้อโรคลุกลามเข้าไปถึงชั้นนี้ ร่างกายไม่สามารถกำจัดการติดเชื้อได้เอง เพราะเลือดเข้าไปเลี้ยงบริเวณนั้นได้จำกัด การรักษาจึงต้องเปิดเข้าไปทำความสะอาดโดยตรง
สาเหตุที่ทำให้โพรงประสาทฟันอักเสบ
- ฟันผุลึกจนทะลุถึงชั้นโพรงประสาท
- ฟันแตกหรือร้าวจากอุบัติเหตุหรือการเคี้ยวของแข็ง
- การบูรณะฟันซ้ำหลายครั้งในซี่เดียวกัน จนชั้นเนื้อฟันบางลง
- โรคปริทันต์ที่ลุกลามจนกระทบปลายรากฟัน
สัญญาณที่ควรมาตรวจ
อาการเหล่านี้ไม่ได้แปลว่าต้องรักษารากฟันทุกราย แต่เป็นสัญญาณที่ควรให้ทันตแพทย์ตรวจ
- ปวดฟันต่อเนื่อง โดยเฉพาะเวลานอนราบหรือตอนกลางคืน
- เสียวฟันเมื่อโดนของร้อนหรือเย็น และอาการค้างอยู่นานหลังสิ่งกระตุ้นหายไป
- เจ็บเมื่อกัดหรือเคี้ยวลงบนฟันซี่นั้น
- เหงือกบริเวณรากฟันบวม หรือมีตุ่มหนอง
- ฟันซี่นั้นเปลี่ยนเป็นสีคล้ำกว่าซี่ข้างเคียง
บางกรณีโพรงประสาทตายแล้วโดยไม่มีอาการปวดเลย และตรวจพบจากภาพรังสีเท่านั้น การตรวจสุขภาพช่องปากตามนัดจึงช่วยให้พบปัญหาได้เร็วขึ้น
ขั้นตอนการรักษารากฟัน
1. ตรวจและถ่ายภาพรังสี
ทันตแพทย์ตรวจในช่องปากร่วมกับภาพรังสี เพื่อดูรูปร่างและจำนวนคลองรากฟัน ระดับการอักเสบที่ปลายราก และสภาพของเนื้อฟันที่เหลือ ข้อมูลนี้ใช้ประเมินว่าฟันซี่นั้นเก็บไว้ได้หรือไม่
2. ใส่ยาชาและแยกฟันออกจากน้ำลาย
ใส่ยาชาเฉพาะที่ แล้วใช้แผ่นยางกันน้ำลาย (Rubber Dam) คลุมแยกฟันซี่ที่รักษาออกจากช่องปากส่วนที่เหลือ เพื่อไม่ให้น้ำลายและเชื้อโรคเข้าไปในคลองรากฟันระหว่างทำ
3. เปิดโพรงประสาทและนำเนื้อเยื่อที่อักเสบออก
กรอเปิดทางเข้าสู่โพรงประสาทจากด้านบนของฟัน แล้วนำเนื้อเยื่อที่อักเสบหรือติดเชื้อออกจากคลองรากฟันทุกคลอง
4. ทำความสะอาดและขยายคลองรากฟัน
ใช้เครื่องมือขนาดเล็กร่วมกับน้ำยาล้างคลองรากฟัน ทำความสะอาดและปรับรูปคลองรากให้พร้อมรับวัสดุอุด ขั้นตอนนี้ใช้เวลามากที่สุด และเป็นตัวกำหนดว่าต้องนัดกี่ครั้ง
5. อุดคลองรากฟัน
เมื่อคลองรากสะอาดและไม่มีอาการแล้ว จึงอุดปิดคลองรากด้วยวัสดุเฉพาะ เพื่อปิดช่องว่างไม่ให้เชื้อโรคกลับเข้าไปได้
6. บูรณะตัวฟัน
ฟันที่ผ่านการรักษารากจะเปราะกว่าเดิม เพราะเนื้อฟันถูกกรอออกไปบางส่วนและไม่มีเลือดมาเลี้ยง จึงต้องบูรณะตัวฟันเพื่อให้กลับมารับแรงบดเคี้ยวได้ ทันตแพทย์จะประเมินว่าอุดปิดพอ หรือควรครอบฟัน
ต้องมากี่ครั้ง ใช้เวลาเท่าไร
จำนวนครั้งขึ้นอยู่กับตำแหน่งของฟันและจำนวนคลองรากฟัน ฟันหน้ามีคลองรากเดียว ส่วนฟันกรามอาจมีสามถึงสี่คลอง
| ตำแหน่งฟัน | ลักษณะคลองราก | จำนวนครั้งโดยทั่วไป |
|---|---|---|
| ฟันหน้าและฟันเขี้ยว | คลองเดียว | 2 ถึง 3 ครั้ง |
| ฟันกรามน้อย | 1 ถึง 2 คลอง | 2 ถึง 4 ครั้ง |
| ฟันกรามใหญ่ | 3 ถึง 4 คลอง | 3 ถึง 4 ครั้ง |
โดยทั่วไปนัดห่างกันประมาณ 2 สัปดาห์ เพื่อให้เนื้อเยื่อรอบปลายรากตอบสนองต่อการรักษา
รักษารากฟันเจ็บไหม
ระหว่างการรักษาจะมีการใส่ยาชาเฉพาะที่ ความรู้สึกระหว่างทำแตกต่างกันในแต่ละบุคคล หลังยาชาหมดฤทธิ์ อาจมีอาการตึงหรือระบมบริเวณที่รักษาในช่วง 2 ถึง 3 วันแรก ซึ่งเป็นลักษณะที่พบได้ตามปกติ และมักบรรเทาลงเมื่อรับประทานยาตามที่ทันตแพทย์แนะนำ
ความเจ็บที่หลายคนกังวลมักเป็นอาการปวดจากการอักเสบก่อนมารักษา ไม่ใช่จากตัวหัตถการ
หลังรักษาต้องครอบฟันทุกซี่ไหม
ไม่จำเป็นเสมอไป ทันตแพทย์จะพิจารณาจากปริมาณเนื้อฟันที่เหลือและตำแหน่งของฟัน
- ฟันกรามที่รับแรงบดเคี้ยวมากและเนื้อฟันเหลือน้อย มักแนะนำให้ครอบฟัน
- ฟันหน้าที่เนื้อฟันยังเหลือมาก บางกรณีอุดปิดก็เพียงพอ
ค่าครอบฟันเป็นค่าใช้จ่ายแยกจากค่ารักษารากฟัน
รักษารากฟัน หรือ ถอนฟัน เลือกอย่างไร
| หัวข้อ | รักษารากฟัน | ถอนฟัน |
|---|---|---|
| ผลต่อฟันซี่นั้น | เก็บฟันธรรมชาติไว้ได้ | สูญเสียฟันซี่นั้น |
| ผลต่อฟันข้างเคียง | ฟันข้างเคียงคงตำแหน่งเดิม | ฟันข้างเคียงมีแนวโน้มล้มเอียงเข้าหาช่องว่าง |
| การใส่ฟันทดแทน | ไม่ต้องใส่ฟันทดแทน | ต้องพิจารณาสะพานฟันหรือรากฟันเทียมต่อ |
| กระดูกรองรับ | คงสภาพตามธรรมชาติ | กระดูกบริเวณนั้นมีแนวโน้มยุบตัวตามเวลา |
| จำนวนครั้งที่มาคลินิก | 2 ถึง 4 ครั้ง | ครั้งเดียวจบในส่วนของการถอน |
ในหลายกรณีการเก็บฟันธรรมชาติไว้เป็นทางเลือกที่ทันตแพทย์มักพิจารณาก่อนการถอน แต่ไม่ใช่ทุกซี่ที่เก็บได้ ฟันที่แตกร้าวลงไปใต้ระดับเหงือกมาก หรือมีเนื้อฟันเหลือไม่พอรองรับการบูรณะ อาจต้องถอน ทันตแพทย์จะประเมินเป็นรายซี่
ความเสี่ยงและข้อจำกัดที่ควรทราบ
การรักษารากฟันเป็นหัตถการที่มีข้อจำกัดเช่นเดียวกับการรักษาอื่น ข้อมูลนี้ควรทราบก่อนตัดสินใจ
- คลองรากฟันบางเส้นมีรูปร่างโค้งหรือแคบมาก ทำให้ทำความสะอาดได้ไม่ทั่วถึง
- เครื่องมือขนาดเล็กอาจหักค้างในคลองรากได้ ซึ่งพบไม่บ่อย
- ฟันที่ผ่านการรักษารากแล้วยังแตกหักได้ หากไม่ได้บูรณะให้เหมาะสม
- การติดเชื้ออาจกลับมาได้ในภายหลัง และต้องพิจารณาการรักษาซ้ำ
สัญญาณที่ควรติดต่อคลินิก
หลังการรักษา หากพบอาการต่อไปนี้ ควรติดต่อคลินิกเพื่อรับการตรวจ
- ปวดรุนแรงขึ้นหรือปวดต่อเนื่องเกิน 3 วันโดยไม่ทุเลา
- บวมบริเวณแก้มหรือเหงือกที่ขยายขึ้น
- มีไข้ร่วมกับอาการบวม
- วัสดุอุดชั่วคราวหลุด
- กัดแล้วรู้สึกว่าฟันซี่นั้นสูงกว่าซี่อื่น
การดูแลตัวเองระหว่างและหลังการรักษา
- หลีกเลี่ยงการเคี้ยวของแข็งด้วยฟันซี่ที่กำลังรักษา จนกว่าจะบูรณะตัวฟันเสร็จ
- แปรงฟันและใช้ไหมขัดฟันตามปกติ แต่ทำอย่างนุ่มนวลบริเวณที่รักษา
- รับประทานยาตามที่ทันตแพทย์แนะนำ ไม่ปรับขนาดยาเอง
- มาตามนัดทุกครั้ง การเว้นระยะนานเกินไประหว่างครั้งอาจทำให้วัสดุอุดชั่วคราวรั่ว
- หลังบูรณะเสร็จ ควรตรวจติดตามตามที่ทันตแพทย์นัด
ค่ารักษารากฟันที่บางมดทันตกรรม
| รายการ | หน่วย | ค่ารักษา (บาท) | การชำระ |
|---|---|---|---|
| รักษารากฟันหน้า และฟันเขี้ยว | ซี่ | 7,000 – 8,000 | แบ่งชำระได้ 2 – 3 ครั้ง |
| รักษารากฟันกรามน้อย | ซี่ | 8,000 – 9,000 | แบ่งชำระได้ 2 – 4 ครั้ง |
| รักษารากฟันกรามใหญ่ | ซี่ | 10,000 – 12,000 | แบ่งชำระได้ 3 – 4 ครั้ง |
การแบ่งชำระเป็นไปตามจำนวนครั้งที่นัด โดยนัดห่างกันประมาณ 2 สัปดาห์
รายการที่ต้องคิดแยกจากค่ารักษารากฟัน
- ค่าตรวจและภาพรังสีเพื่อวางแผนการรักษา
- ค่าบูรณะตัวฟันหลังรักษาราก เช่น การอุดปิด หรือการครอบฟัน
- ค่ารักษาอื่นที่ต้องทำก่อน เช่น การขูดหินปูน
ทันตแพทย์จะประเมินและแจ้งค่าใช้จ่ายทั้งหมดให้ทราบในวันที่ปรึกษา ก่อนเริ่มการรักษา
สิทธิประกันสังคม
สิทธิทันตกรรมของประกันสังคมวงเงิน 900 บาทต่อปี ครอบคลุมการถอนฟัน อุดฟัน ขูดหินปูน และผ่าฟันคุด การรักษารากฟันไม่อยู่ในรายการดังกล่าว หากในแผนการรักษามีรายการที่ใช้สิทธิได้ เช่น การขูดหินปูน สามารถใช้สิทธิในส่วนนั้นได้ รายละเอียดดูได้ที่หน้า สิทธิประกันสังคมทันตกรรม
รักษารากฟันซ้ำ
ฟันที่เคยรักษารากมาแล้วสามารถกลับมาอักเสบได้ สาเหตุที่พบ เช่น มีคลองรากที่ยังทำความสะอาดไม่ทั่วถึง วัสดุอุดรั่ว หรือฟันแตกหลังการรักษา
ทางเลือกในกรณีนี้มีทั้งการรื้อวัสดุเดิมออกแล้วรักษาใหม่ การผ่าตัดปลายราก และการถอนฟัน ซึ่งขึ้นอยู่กับสาเหตุและสภาพฟันที่เหลือ ควรเข้ารับการตรวจเพื่อประเมินเป็นรายกรณี
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการรักษารากฟัน
นัดหมายและติดต่อบางมดทันตกรรม
บางมดทันตกรรมมี 7 สาขาทั่วกรุงเทพฯ เปิดบริการทุกวัน เวลา 10:00 ถึง 20:00 น.
ช่องทางนัดหมาย
- LINE: @bangmoddental
- Facebook: facebook.com/bangmoddental
- เว็บไซต์: bangmoddental.com
- ดูที่ตั้งและแผนที่ทุกสาขา: bangmoddental.com/contact
- Walk-in เดินเข้ามาได้เลย
เบอร์โทรแยกตามสาขา
| สาขา | โทร |
|---|---|
| สุขสวัสดิ์-ประชาอุทิศ (สำนักงานใหญ่) | 096-889-9644 · 096-889-8551 |
| ปิ่นเกล้า | 096-882-6466 · 096-882-5955 |
| เกษตร | 080-068-6150 · 080-068-6151 |
| บางแค | 061-019-9216 · 061-019-9316 |
| เจริญนคร | 061-390-5650 · 061-390-5651 |
| พระราม 2 | 098-271-9822 · 098-271-9682 |
| บางนา-อุดมสุข | 094-796-6295 · 094-796-9963 |
