โรคปริทันต์คืออะไร
โรคปริทันต์คือภาวะที่การอักเสบจากคราบจุลินทรีย์และหินปูนลุกลามจากเหงือกลงไปทำลายอวัยวะที่ยึดฟันไว้กับกระดูกขากรรไกร ได้แก่ เอ็นยึดปริทันต์ เคลือบรากฟัน และกระดูกเบ้าฟัน เมื่อกระดูกถูกทำลาย เหงือกจะแยกออกจากผิวฟันเกิดเป็นร่องลึกปริทันต์ซึ่งเป็นที่สะสมของเชื้อโรคที่แปรงสีฟันเข้าไม่ถึง
จุดที่ทำให้โรคปริทันต์ต่างจากเหงือกอักเสบทั่วไปคือความสามารถในการกลับคืน เหงือกอักเสบกลับสู่สภาพปกติได้เมื่อกำจัดสาเหตุ แต่กระดูกที่สูญเสียไปจากโรคปริทันต์ไม่สร้างขึ้นมาใหม่เอง เป้าหมายของการรักษาจึงเป็นการหยุดการลุกลามและรักษาฟันที่ยังเหลืออยู่ ไม่ใช่การทำให้กระดูกกลับมาเท่าเดิม
ระยะของโรคปริทันต์
ทันตแพทย์ประเมินระยะของโรคจากความลึกของร่องปริทันต์ ระดับการยึดเกาะที่สูญเสียไป และระดับกระดูกที่เห็นจากภาพเอกซเรย์
| ระยะ | ลักษณะที่พบ | แนวทางรักษาหลัก |
|---|---|---|
| เหงือกอักเสบ | เหงือกบวมแดง มีเลือดออก กระดูกยังปกติ | ขูดหินปูน ปรับวิธีทำความสะอาด |
| ปริทันต์ระยะเริ่มต้น | ร่องปริทันต์เริ่มลึก สูญเสียกระดูกเล็กน้อย | เกลารากฟัน ติดตามผล |
| ปริทันต์ระยะปานกลาง | ร่องลึกขึ้น สูญเสียกระดูกชัดเจน อาจเหงือกร่น | เกลารากฟันทั้งปาก ประเมินซ้ำ |
| ปริทันต์ระยะรุนแรง | กระดูกถูกทำลายมาก ฟันโยก อาจมีหนอง | เกลารากฟันร่วมกับการผ่าตัด พิจารณาถอนฟันที่เก็บไว้ไม่ได้ |
สัญญาณที่บ่งชี้ว่าเข้าสู่โรคปริทันต์แล้ว
เหงือกอักเสบระยะแรกมักไม่มีอาการเจ็บ สัญญาณต่อไปนี้พบได้เมื่อโรคดำเนินไปเกินระยะเหงือกอักเสบแล้ว
- เหงือกร่นจนคอฟันโผล่และฟันดูยาวขึ้น
- ฟันโยกหรือเคี้ยวแล้วรู้สึกว่าฟันขยับ
- ฟันเริ่มห่างออกจากกันหรือการสบฟันเปลี่ยนไป
- มีหนองซึมออกมาจากขอบเหงือกเมื่อกด
- กลิ่นปากที่ไม่หายไปแม้ทำความสะอาดช่องปากแล้ว
- เสียวฟันบริเวณคอฟันมากขึ้นเรื่อย ๆ
หากพบอาการฟันโยกหรือมีหนอง ควรเข้ารับการตรวจโดยไม่รอให้อาการหายเอง เพราะเป็นสัญญาณของการสูญเสียกระดูกที่ดำเนินอยู่
เกลารากฟันคืออะไร
เกลารากฟันคือการทำความสะอาดผิวรากฟันที่อยู่ใต้เหงือกลงไปในร่องลึกปริทันต์ เพื่อกำจัดหินปูนและคราบจุลินทรีย์ที่เกาะอยู่บนผิวราก แล้วทำให้ผิวรากเรียบจนเหงือกกลับมาแนบกับผิวฟันได้อีกครั้ง เป็นการรักษาพื้นฐานของโรคปริทันต์ที่ทำก่อนพิจารณาวิธีอื่น
เกลารากฟันต่างจากขูดหินปูนอย่างไร
| ขูดหินปูน | เกลารากฟัน | |
|---|---|---|
| บริเวณที่ทำ | ตัวฟันและขอบเหงือก | ผิวรากฟันใต้เหงือกในร่องลึกปริทันต์ |
| เหมาะกับใคร | ดูแลทั่วไป และเหงือกอักเสบ | ผู้ที่มีร่องลึกปริทันต์และสูญเสียกระดูก |
| การใช้ยาชา | ส่วนใหญ่ไม่ต้องใช้ | ใช้ยาชาเฉพาะที่ |
| จำนวนครั้ง | มักจบในครั้งเดียว | มักแบ่งทำเป็นส่วนของช่องปาก |
ขั้นตอนการเกลารากฟัน
- ทันตแพทย์ตรวจวัดร่องลึกปริทันต์รอบฟันทุกซี่และอ่านภาพเอกซเรย์เพื่อวางแผน
- ให้ยาชาเฉพาะที่ในบริเวณที่จะทำ
- กำจัดหินปูนใต้เหงือกด้วยเครื่องมืออัลตราโซนิกร่วมกับเครื่องมือมือ
- เกลาผิวรากฟันให้เรียบเพื่อลดการยึดเกาะของคราบจุลินทรีย์
- ล้างทำความสะอาดร่องปริทันต์
- นัดประเมินซ้ำเพื่อวัดร่องลึกปริทันต์อีกครั้งหลังเนื้อเยื่อหายดี
การแบ่งทำเป็นส่วนของช่องปากช่วยให้ผู้ป่วยไม่ต้องชาทั้งปากในครั้งเดียว และทันตแพทย์ทำงานได้ละเอียดขึ้นในแต่ละบริเวณ
การดูแลหลังเกลารากฟัน
- อาจมีอาการระบมเหงือกและเสียวฟันในช่วงแรก ซึ่งลดลงตามลำดับ
- เลี่ยงอาหารร้อนจัดเย็นจัดและอาหารแข็งในช่วงวันแรก
- แปรงฟันตามปกติด้วยแปรงขนนุ่ม ไม่งดแปรงบริเวณที่ทำ เพราะคราบจุลินทรีย์จะสะสมซ้ำ
- ใช้ไหมขัดฟันหรือแปรงซอกฟันตามที่ทันตแพทย์แนะนำ
- ใช้ยาสีฟันสำหรับฟันเสียวได้หากมีอาการเสียวฟัน
- งดสูบบุหรี่ เพราะรบกวนการหายของเนื้อเยื่อ
- มาตามนัดประเมินซ้ำ แม้อาการจะดีขึ้นแล้ว
เมื่อเกลารากฟันไม่เพียงพอ
หลังเกลารากฟันและเนื้อเยื่อหายดีแล้ว ทันตแพทย์จะวัดร่องลึกปริทันต์ซ้ำ หากบางตำแหน่งยังลึกอยู่และมีการอักเสบต่อเนื่อง จะพิจารณาแนวทางเพิ่มเติม
- การผ่าตัดเปิดเหงือกเพื่อเข้าถึงผิวรากฟันโดยตรง
- การปลูกกระดูกในบริเวณที่สูญเสียกระดูกและมีข้อบ่งชี้
- การถอนฟันในซี่ที่กระดูกรองรับเหลือน้อยจนเก็บไว้ไม่ได้ ซึ่งอาจตามด้วยฟันปลอมหรือรากฟันเทียมเพื่อทดแทน
- การรักษารากฟันในรายที่มีรอยโรคเชื่อมถึงโพรงประสาทฟัน
การติดตามผลและการป้องกันการกลับเป็นซ้ำ
โรคปริทันต์เป็นโรคเรื้อรังที่ต้องดูแลต่อเนื่อง หลังจบการรักษาหลัก ทันตแพทย์จะนัดตรวจและทำความสะอาดตามระยะที่เหมาะสมกับสภาพช่องปากของแต่ละราย การเว้นระยะนัดนานเกินไปเป็นสาเหตุที่พบบ่อยของการกลับมาอักเสบซ้ำ
ปัจจัยที่ช่วยให้ผลการรักษาคงอยู่ได้นานคือการทำความสะอาดซอกฟันทุกวัน การเลิกบุหรี่ และการควบคุมโรคประจำตัว โดยเฉพาะเบาหวาน ซึ่งสัมพันธ์กับโรคปริทันต์ทั้งสองทาง คือระดับน้ำตาลที่ควบคุมไม่ดีทำให้โรคปริทันต์รุนแรงขึ้น และการอักเสบเรื้อรังก็ทำให้ควบคุมระดับน้ำตาลได้ยากขึ้น ผู้ป่วยเบาหวานจึงควรแจ้งทันตแพทย์และดูแลช่องปากอย่างใกล้ชิด
สิทธิประกันสังคมกับการเกลารากฟัน
ตั้งแต่วันที่ 1 พฤษภาคม 2569 สำนักงานประกันสังคมปรับสิทธิทันตกรรม โดยเพิ่มรายการเกลารากฟันและขลิบแต่งกระดูกเข้าไปในความคุ้มครองของโรงพยาบาลรัฐ ส่วนคลินิกและโรงพยาบาลเอกชนยังคงวงเงินทันตกรรมพื้นฐาน 900 บาทต่อปีสำหรับการขูดหินปูน อุดฟัน และถอนฟัน รายละเอียดเงื่อนไขทั้งหมดดูได้ที่หน้าสิทธิประกันสังคมทำฟัน
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับโรคปริทันต์และการเกลารากฟัน
นัดหมายและติดต่อบางมดทันตกรรม
บางมดทันตกรรมมี 7 สาขาทั่วกรุงเทพฯ เปิดบริการทุกวัน เวลา 10:00 ถึง 20:00 น.
ช่องทางนัดหมาย
- LINE: @bangmoddental
- Facebook: facebook.com/bangmoddental
- เว็บไซต์: bangmoddental.com
- ดูที่ตั้งและแผนที่ทุกสาขา: bangmoddental.com/contact
- Walk-in เดินเข้ามาได้เลย
เบอร์โทรแยกตามสาขา
| สาขา | โทร |
|---|---|
| สุขสวัสดิ์-ประชาอุทิศ (สำนักงานใหญ่) | 096-889-9644 · 096-889-8551 |
| ปิ่นเกล้า | 096-882-6466 · 096-882-5955 |
| เกษตร | 080-068-6150 · 080-068-6151 |
| บางแค | 061-019-9216 · 061-019-9316 |
| เจริญนคร | 061-390-5650 · 061-390-5651 |
| พระราม 2 | 098-271-9822 · 098-271-9682 |
| บางนา-อุดมสุข | 094-796-6295 · 094-796-9963 |
